نیمکره از مغز که کارکنترل روند تفکر را به عهده دارد نیمکره غالب یا برتر گفتار نامیده می شود که در بیشتر موارد (95%) با نیمکره ی غالب برای کنترل حرکات و مهارت های دستی یکسان است . مثلا بیشتر افرادی که راست دست هستند مرکز مربوط به به فعالیت عملی و همچنین مرکز کنترل گفتار آنها در نیمکره ی چپ واقع شده است . این برتری اطلاحا هدایت نیمکره ای مغزی (Leading Hemispher  ) نامیده می شود . گرچه هدایت نیکره ای بیشتر جنبه ی فیزیولوژیک  دارد . اما اطلاعات اخیر نشان داده است که از نظر تشریحی نیز لب آهیانه ای نیمکره ی غالب حجیم تر از طرف مقابل است و سلول های عصبی بیشتری دارد . ضمنا در E.E.G بر روی نیمکره ی غالب ریتم آلفا با ولتاژ کمتری نمودار می شود . اما بهرجهت نیمکره ی راست که بیشتر با درک کلام سروکار دارد تا بیان مقدار محدودی استعداد زبانی از خود نشان می دهد . خصوصا در افراد بزرگسال یا افرادی که به دلائل مختلف در نیمکره غالب دچار ضایعه شده اند .

این موضوع که آیا نیمکره مغلوب گفتاری توانائی هرنوع درک زبانی را دارد یا خیر ؟

آزمایشاتی توسط محققین انجام گرفته است که نتیجه ی آن به این شکل گزارش شده است که نیمکره مغلوب تحریکات را در زمینه های شنیداری – بینائی و لمس حس می کند – ادراک می نماید – به خاطر می آورد و همچنین یاد می گیرد اما قادر به بیان و نوشتن این جنبه از تجارب زمانی یا گفتاری نیست . با این توصیف نیمکره راست یا مغلوب می تواند به عنوان یک بانک اطلاعات لغوی متوسط و مرکز درک بسیاری از اسامی و عبارات پیچیده به حساب آید . گوش راست نسبت به اصوات گفتاری مثل کلمات – ارقام و سیلاب های بی معنی برتری دارد و این درحالی است که گوش چپ نسبت به ملودی اصوات یا صداهای موزیکال و دیگر اصوات غیرگفتاری تفوق نشان می دهد . با توجه به تقاطع راه شنوایی در مسیر تنه ی دماغی و تمرکز بیشتر آنها در نیمکره ی غالب گفتاری می توان گفت که نیمکره ی راست یا مغلوب گفتاری محل دریافت تنالیته یا موسیقی گفتار است . این وضعیت باعث می شود که نسبت به دریافت تحریکات کلامی و غیر کلامی بین دو نیمکره غالب و مغلوب گفتاری تقسیم کار صورت گیرد .  

در ابترا نوزاد هیچ برتری طرفی برای استفاده از هیچیک از دستان خود قائل نیست اما به هنگام شروع گفتار در سن 9 ماهگی برتری دست مشهود می شود و تا سن دو سالگی وضیعت نهایی آن تثبیت می شود و این به عقیده ی لن برگ زمانی است که وزن خام مغز و غلظت عصبی در قشر به چیزی در حدود  65%  از ارزش تکاملی خود رسیده باشد من حیث المجموع برای گفتار 90 تا 95% موارد نیمکره ی غالب سمت چپ است این افراد عمدتا راست دست هستند .

حالا جالبه که میگن افرادی که چپ دستن الگوی غالب بودن نیمکره ی مغزی آنها برای گفتار خیلی پیچیده است . تحقیقات هم نشون داده که از میان افرادی که دارای اختلال گفتارین حدود 50 درصدشون چپ دستن یعنی نیمکره ی غالب گفتاریشون سمت راسته خب بنابراین نتیجه می گیریم که حداقل بخش مربوط به گفتار در نیمکره چپ از اهمیت و پیچیدگی بیشتری برخوردار است و همنطورم که بالا اومده لب آهیانه نیمکره غالب اندکی حجیم تر و از نظر سلولی دارای تراکم بیشتریه .

ما گفتاردرمانها اول تعیین می کنیم که بچه چپ دست باید باشه یا راست دست و این با ارزیابی ها یی که از دست ، پا ، چشم ، گوش و اطلاعات ژنتیکی خانواده و... بدست میاد بعد اگه بچه راست دست بود یعنی نیمکره چپ گفتاری ولی ظاهری با دست چپ فعالیت می کرد باید اونو از لحاظ فعالیت های ظاهری هم راست دست کنیم که مشکل ما زمانی که فرد چشم چپ برتر و راست دست یا برعکس و یا پا و چشم راست برتر و چپ دست و برعکس  و.........

البته 95 درصد راست دست و 5 درصد افراد چپ دستن و از 5 درصد 60 تا 70 درصد به صورت ظاهری چپ دستی اند و این ها با محدود بودن اندام در کودکی مرتبطه و غالبا راست دست می کنیم که تو رشد گفتار وقفه ایجاد نشه !