هفته ی پیش کودک پسر سه ساله ای را به کلینیک آوردند . کودک به لحاظ جثه متناسب با سن اش بود و به لحاظ ظاهری طبیعی به نظر می رسید دهانش بسته بود و ظاهرا آبریزش نداشت ؛ پوشک پوشیده بود کمی با گیت باز راه می رفت . هیچ وسیله ی کمکی استفاده نمی کرد ، با گفتن سلام به من دست داد و لبخند زد . در تاریخچه ی پزشکی او یک زردی 16 گزارش شده بود و به گفته مادر تمامی مراحل رشدی اش  طبیعی بوده است .

ارزیابی زبان را در مقوله های میوه ها ، حیوانات ، افعال انجام دادم . کودک در اکثر موارد تصویر درست را نشان داد و با توجه به درک خوب او احتمال دادم که آفازی کودک باشد . اما در ارزیابی های اورال حساسیت زیاد او نسبت به تحریکات دهانی نظرم را جلب کرد ، گگ او بسیار جلو بود و به سختی اجازه داد قاشقک را وارد دهانش کنم به طوری که لب پائین را محکم به لب بالا قفل کرد . ارزیابی های بلع را انجام دادم . کودک حساسیت زیادی به حس لامسه داشت و به لحاظ مهارت های مکیدن ، گاز گرفتن ، جوییدن و ... بسیار ضعیف بود و زبانش را اصلا حرکت نمی داد ؛ تنفسش سطحی بوده و قادر به فوت کردن نبود . کم کم به یک سی پی خفیف شک کردم مخصوصا اینکه وقتی پرسیدم آبریزش دارد مادرش بیان کرد که الان کم شده ولی در خواب دارد ...

 کودکان فلج مغزی حساسیت بالایی نسبت به تحریکات ناحیه دهانی دارند و گفتاردرمانگران با روش های گوناگون مثلا ماساژهای داخل دهانی ، تحریکات دهان با طمع های گوناگون در دماهای مختف و ... از حساسیت این نواحی می کاهند که از گام های اولیه در درمان است و کودکان معمولا مقاومت می کنند .

الگوهای حرکتی بیولوژیک مثل گاز گرفتن ، جوئیدن در این افراد ضعیف است و باید تقویت شود و اینها اغلب با اختلالات بلع دارند ؛ برای فعال سازی این حرکات دهانی ابتدا از حالت پسیو شروع می کنیم و بعد حرکات را به صورت اکتیو در می آوریم .

کودکان با فلج مغزی

فلج مغزی یک اصطلاح عام است که برای نامیدن مجموعه ای از ناهنجاری های گوناگون که بر توانایی حرکت و حفظ وضعیت تعادل کودک تاثیر می گذارند ، به کار می رود . این ناهنجاری ها در اثر یک ضربه مغزی که پیش از تولد ، در خلال زایمان و یا در نخستین سالهای زندگی کودک حادث می شود ، پدید می آیند . فلج مغزی به طور کلی دو علت دارد : 1) ناهنجاری رشد مغز کودک 2) صدمه عصبی به مغز در حال رشد شامل :

ترومای مغزی ناشی از آسیب دیدگی در زمان تولد

کمبود اکسیژن پیش از تولد ، در خلال یا پس از آن

خونریزی داخل مغز

صدمات یا مسمومیت های دارویی ناشی از مصرف الکل و مواد دارویی در دوران بارداری

یرقان شدید ، میزان بسیار پایین گلوکز ، نارسایی های متابولیک

عفونت سیستم اعصاب از قبیل آنسفالیت یا مننژیت

چه زمانی لکنت کودک آغاز می شود ؟

 برخی والدین با مشاهده ی کوچکترین تغییر در رفتار و گفتار کودکشان به ما مراجعه می کنند و برخی دیگر هم هنگامی مراجعه می کنند که کودک دارای لکنت شدید است . دسته ی اول والدینی هستند که آگاهی بالایی دارند و معمولا یک فرزند دارند و یا اینکه به علت مشکل صوت ، تولید ، یادگیری و … کودک  مراجعه می کنند و درمانگر متوجه ناروانی می شود .

معمولا زمانی که کودک شروع به گفتار می کند لکنت ندارد ولی به علت ترسیدن از عاملی دچار لکنت می شود و این عوامل در افراد متفاوتند ( مواردی از قبیل ترس از ارتفاع ، صدای بلند ، تاریکی و ... ) . چون کودک زمینه ی ابتلا به لکنت را دارد به یک جرقه نیاز دارد ، از آنجایی که همه ی کودکان در محیط با ترس و تنش مواجه می شوند ولی فقط آنهایی که مستعد هستند به لکنت دچار می شوند . البته این به این معنی نیست که لکنت درمان شدنی نیست بلکه همانند کسی که مستعد دیابت است و با رعایت رژیم غذایی دچار آن نمی شود کودک لکنتی هم درمان می شود .

زمان شروع درمان و شدت و نوع لکنت در درمان تاثیر زیادی دارد . چند هفته پیش مراجعی داشتم که یک کودک چهارساله ی پسر بود . کودک به همراه مادرش آمده بود و وقتی آنها را به اتاق درمان راهنمایی کردم کودک از آمدن اجتناب کرد ولی مادر بدون هیچ کلامی کودک را بلند کرد و به اتاق درمان آورد . کودک در آغوش مادر دست و پا می زد و فریاد می کشید که او را متوجه پازل روی میز کردم و وارد ارزیابی شدم . کودک لکنتی بسیار شدید بود با فشار زیادی صحبت می کرد ، تکرارهایش در سطح هجا بود ، قفل شدگی شدید داشت و با تقلای زیادی صحبت می کرد . سابقه ی لکنت در فامیل داشتند ولی پدر و مادر نسبت فامیلی نداشتند . مادرش شاغل بود و کودک نزد مادر بزرگ و در محیط دوزبانه بود و خاله اش هم به او انگلیسی یاد می داد . کودک مادرش را به اسم صدا می زد و وابستگی شدیدی به پدرش داشت . پدرش دائم تماس می گرفت و تا پایان جلسه خود را به مرکز رساند . کودک نسبت به لکنتش آگاهی نداشت بسیار پرخاشگر بود و دائم فریاد می زد و فحش می داد . هنوز با شیشه شیر ، شیر می خورد و مادر بیان کرد که کودک مدت یک هفته است که این گونه شده و به علت این است که پدرش او را دعوا کرد چون پدرش را خیلی دوست دارد . پدرش در پایان جلسه رسید و در مقابل کودک پرسید : خب وضعیتش چطور است ؟ آیا خوب می شود ؟ چند جلسه نیاز دارد ؟ ...

پس دادن مشاوره آنها را به روانپزشک ارجاع دادم ، چون مشکل روانی او الویت بیشتری داشت و احتمالا مدت زیادی برنامه های درمانی خواهد داشت . والدین این کودک باید بسیار سریع تر اقدام می کردند و مطمئنا والدین متوجه دوره ی ناروانی کودک نشده بودند و زمانی به ما مراجع کردند که لکنت او بسیار شدید بود و انتظار درمان سریع و کوتاه مدت داشتند !

در مقابل پارسال مادری دیگر با مشاهده ی اولین ناروانی های کودک پسر سه ساله اش مراجعه کرد و پس از سه ماه کودک بسیار روان شد و مرخص شد در طول این جلسات درمان بر محور بازی و دادن الگو هنگام نقش بازی کردن انجام می شد و کودک به خوبی ارتباط برقرار می کرد . کودک بعد از یک سال مراجعه کرد جهت مشکل در تولید /س/ و /ش/ ولی اثری از ناروانی گفتار نبود .

گاهی کودکانی که شروع به گفتن کلمات می کنند نمی توانند به طور کامل کلمه را بگویند و والدین اصرار دارند که کودک درست تولید کند . یا هنگامی که کودک شروع به جمله سازی می کند به علت دایره واژگانی کمی که دارد کلمات را تکرار می کند و والدین شروع به دادن الگوی صحیح می کنند . این جا است که می گویند لکنت از گوش والدین آغاز می شود .